จากไทยสู่นิวซีแลนด์: เปิดโลกวัฒนธรรมชาวเมารีและการแสดงฮากา

จากการเยือนนิวซีแลนด์ของนายอนุทิน ชาญวีรกูล ในวันนี้   ชวนไปรู้จักชาวเมารี ชนพื้นเมืองแห่งดินแดนกีวี ผ่านพิธีต้อนรับอันเป็นเอกลักษณ์และการแสดงฮากา วัฒนธรรมที่สะท้อนพลังแห่งความสามัคคีและความภาคภูมิใจของชาวนิวซีแลนด์สู่สายตาชาวโลก

ชาวเมารีคือใคร? ชนพื้นเมืองผู้เป็นรากฐานของนิวซีแลนด์

ชาวเมารี (Māori) เป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิมของประเทศนิวซีแลนด์ มีบรรพบุรุษสืบเชื้อสายมาจากชาวโพลินีเซียที่เดินเรือข้ามมหาสมุทรแปซิฟิกมายังหมู่เกาะนิวซีแลนด์เมื่อประมาณ 700–800 ปีก่อน พวกเขาได้ตั้งถิ่นฐานและพัฒนาสังคม วัฒนธรรม ภาษา และประเพณีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว จนกลายเป็นส่วนสำคัญของประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ของประเทศ

สังคมเมารีดั้งเดิมประกอบด้วยเครือญาติและกลุ่มชนเผ่าที่เรียกว่า “อิวี” (Iwi) โดยมีผู้นำทำหน้าที่ดูแลชุมชน วัฒนธรรมเมารีให้ความสำคัญกับบรรพบุรุษ ครอบครัว ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และการเคารพต่อผืนดินซึ่งถือเป็นมรดกที่สืบทอดจากบรรพชน

แม้ว่านิวซีแลนด์จะพัฒนาเป็นประเทศสมัยใหม่ แต่ชาวเมารียังคงมีบทบาทสำคัญในสังคม ทั้งในด้านการเมือง การศึกษา ศิลปวัฒนธรรม และการอนุรักษ์ภาษาเมารี ซึ่งปัจจุบันได้รับการยอมรับให้เป็นหนึ่งในภาษาราชการของประเทศ

 วัฒนธรรมการต้อนรับแบบชาวเผ่าเมารี: หัวใจแห่งการต้อนรับของนิวซีแลนด์

การต้อนรับถือเป็นหนึ่งในเอกลักษณ์สำคัญของชาวเมารี (Māori) ชนพื้นเมืองดั้งเดิมของประเทศนิวซีแลนด์ โดยมีแนวคิดที่เรียกว่า “มานาอากิตังกา” (Manaakitanga) ซึ่งหมายถึงการให้เกียรติ การดูแลเอาใจใส่ และการแสดงความมีน้ำใจต่อผู้มาเยือน ไม่ว่าจะเป็นแขกจากชุมชนใกล้เคียงหรือผู้เดินทางมาจากต่างแดน ชาวเมารีเชื่อว่าการต้อนรับอย่างจริงใจไม่เพียงสะท้อนถึงความเป็นมิตรของเจ้าบ้านเท่านั้น แต่ยังแสดงถึงศักดิ์ศรีและคุณค่าของชุมชนอีกด้วย

เมื่อมีผู้มาเยือนสถานที่สำคัญหรือหมู่บ้านเมารี จะมีการจัดพิธีต้อนรับที่เรียกว่า “โปวฮีรี” (Pōwhiri) ซึ่งเป็นพิธีกรรมดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ภายในพิธีประกอบด้วยการขับร้องบทเพลง การกล่าวต้อนรับ การกล่าวสุนทรพจน์ และการทำ “ฮงงี” (Hongi) หรือการแตะจมูกและหน้าผากเข้าหากัน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการแบ่งปันลมหายใจแห่งชีวิตและการยอมรับกันเป็นมิตร

วัฒนธรรมการต้อนรับของชาวเมารีสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของความเคารพ ความสามัคคี และการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสันติ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของสังคมนิวซีแลนด์ในปัจจุบัน

 ฮากา (Haka): การแสดงอันทรงพลังของชาวเมารี

เมื่อกล่าวถึงวัฒนธรรมเมารี สิ่งที่ผู้คนทั่วโลกมักนึกถึงคือ “ฮากา” (Haka) การแสดงท่าทางประกอบการขับร้องที่เต็มไปด้วยพลัง ความพร้อมเพรียง และความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ของชนพื้นเมืองนิวซีแลนด์

ฮากามีต้นกำเนิดจากประเพณีดั้งเดิมของชาวเมารี โดยในอดีตใช้เพื่อปลุกขวัญกำลังใจก่อนการออกรบ สร้างความสามัคคีภายในกลุ่ม และแสดงความกล้าหาญต่อคู่ต่อสู้ การแสดงฮากาประกอบด้วยการกระทืบเท้า ตบหน้าอก เคลื่อนไหวร่างกายอย่างพร้อมเพรียง การเปล่งเสียงร้องตามจังหวะ รวมถึงการแสดงสีหน้าที่เข้มแข็ง เช่น การเบิกตากว้างและแลบลิ้น ซึ่งล้วนมีความหมายเชิงสัญลักษณ์เกี่ยวกับพลังและความกล้าหาญ

อย่างไรก็ตาม ฮากาไม่ได้จำกัดอยู่เพียงบริบทของสงครามเท่านั้น ปัจจุบันชาวเมารีใช้ฮากาในโอกาสต่าง ๆ เช่น การต้อนรับแขก การเฉลิมฉลอง งานแต่งงาน งานศพ และพิธีสำคัญของชุมชน เพื่อแสดงความเคารพ ความยินดี หรือความสามัคคี

ฮากาเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกจากการแสดงของทีมรักบี้ทีมชาตินิวซีแลนด์ หรือ “ออลแบล็กส์” ก่อนการแข่งขัน ซึ่งทำให้ศิลปะการแสดงของชาวเมารีกลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่นของประเทศ