จากวัชพืชแม่น้ำสู่ผลิตภัณฑ์ครบวงจร: รู้จัก “ตบนะ” และเส้นทางใช้ประโยชน์จากผักตบชวาแบบไม่เหลือทิ้ง

ผักตบชวา มักถูกมองว่าเป็นวัชพืชร้ายแรงที่สร้างปัญหาการกีดขวางทางน้ำและเพิ่มต้นทุนการกำจัดให้ภาครัฐอยู่เสมอ แต่สำหรับเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนศูนย์ฝึกมีชีวิต พืชชนิดนี้กลับกลายเป็น “วัตถุดิบมีค่า” ที่สามารถนำมาต่อยอดได้ทุกตารางนิ้วภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนแบบไม่เหลือทิ้งขยะเลยแม้แต่ส่วนเดียว

ภาพประกอบผักตบชวาในธรรมชาติ: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

เส้นทางเดินทัพของผักตบชวา: ใช้ประโยชน์ครบทุกส่วน

เมื่อกระบวนการแยกเส้นใยเพื่อนำไปทอผ้าจากผักตบชวา 1 ตัน จะเหลือส่วนที่เป็นเปลือก ฟองน้ำ ใบ และต้นอ่อนจำนวนมาก ทางกลุ่มจึงออกแบบ “เส้นทางเดินทัพของผักตบชวา” เพื่อแบ่งปันสัดส่วนการใช้วัตถุดิบให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยจำแนกออกเป็นส่วนต่าง ๆ ดังนี้

อินโฟกราฟิกสรุปการใช้ประโยชน์จากผักตบชวาครบทุกส่วนอย่างไร้รอยต่อ

การกระจายการใช้ประโยชน์ตามส่วนของพืช

จากโจทย์สิ่งแวดล้อมสู่นวัตกรรมสร้างสรรค์

จุดเด่นของการดำเนินงานนี้คือความพยายามก้าวข้ามข้อจำกัดด้านความปลอดภัย โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการบริโภค ซึ่งทางกลุ่มได้ส่งวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ไปตรวจวิเคราะห์โลหะหนักร่วมกับสถาบันอาหารและ Central Lab จนผ่านเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัย รวมถึงการใช้ภูมิปัญญาแป้งก้อนโบราณผสมสมุนไพรในการหมักบ่ม เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับพืชที่เคยไร้ราคาให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่พึ่งพาตนเองได้

แนวคิดการเปลี่ยนวัชพืชให้เป็นผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์เช่นนี้ สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาใกล้ตัวสามารถกลายเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจได้ หากมีการบริหารจัดการและต่อยอดอย่างถูกวิธี คุณมองว่าพืชท้องถิ่นชนิดใดในชุมชนของคุณที่น่าจะนำมาแปรรูปในลักษณะเดียวกันนี้มากที่สุด?

แหล่งข้อมูล

[1] เทคโนโลยีชาวบ้าน (ข่าวสดออนไลน์): “ตบนะ” สุรากลั่นจากผักตบชวาเปลี่ยนวัชพืชให้มีมูลค่า — https://www.khaosod.co.th/technologychaoban/featured/article_343920

[2] Wikimedia Commons: Water hyacinth ecology — https://commons.wikimedia.org