How to เข้าใจตัวเอง โดยไม่ต้องรอให้ใครอธิบาย

How to เข้าใจตัวเอง โดยไม่ต้องรอให้ใครอธิบาย

1. เริ่มจากยอมรับก่อนว่า “เราอาจยังไม่รู้จักตัวเองดีเท่าที่คิด”

หลายคนเข้าใจผิดว่าการไม่เข้าใจตัวเองเป็นเรื่องแปลก ทั้งที่ความจริงแล้วมันเป็นเรื่องธรรมดามาก เพราะเราถูกสอนให้ใช้ชีวิตตามกรอบ ตามความคาดหวัง ตามสิ่งที่คนอื่นบอกว่าดี จนบางครั้งเราใช้ชีวิตไปโดยไม่เคยหยุดถามตัวเองจริง ๆ ว่าเราชอบอะไร ไม่ชอบอะไร หรือกำลังรู้สึกยังไง การยอมรับว่าเรายังไม่เข้าใจตัวเองทั้งหมด ไม่ได้แปลว่าเราล้มเหลว แต่มันคือจุดเริ่มต้นของการทำความรู้จักตัวเองอย่างจริงใจ เพราะถ้าเรายังหลอกตัวเองว่าเรารู้ทุกอย่างแล้ว เราจะไม่มีวันเปิดใจเรียนรู้ตัวเองได้เลย

2. ฟังความรู้สึกตัวเองให้มากกว่าความคิดเห็นของคนอื่น

หลายครั้งที่เราไม่เข้าใจตัวเอง เพราะเสียงของคนอื่นดังเกินไป เสียงว่าเราควรเป็นแบบนั้น เสียงว่าเราควรเลือกแบบนี้ จนเสียงความรู้สึกข้างในของเราค่อย ๆ เบาลง การเข้าใจตัวเองไม่ใช่การตัดขาดจากคนรอบข้าง แต่คือการรู้จักแยกให้ออกว่า อะไรคือความคิดเห็นของคนอื่น และอะไรคือความรู้สึกจริง ๆ ของเรา ลองถามตัวเองบ่อย ๆ ว่า ถ้าไม่มีใครมอง ไม่มีใครตัดสิน เราจะยังเลือกแบบนี้ไหม คำตอบนั้นแหละคือเสียงของตัวเราเอง

3. สังเกตตัวเองในวันที่ไม่ได้พยายามเป็น “คนที่ดี”

ตัวตนที่แท้จริงของเรา มักจะโผล่ออกมาในวันที่เราไม่ได้พยายามเอาใจใคร วันที่ไม่ได้พยายามเก่ง ไม่ได้พยายามเข้มแข็ง หรือไม่ได้พยายามทำให้ใครพอใจ ลองสังเกตดูว่าในวันที่เราอยู่คนเดียว เราชอบทำอะไร เราใช้เวลากับอะไร เรารู้สึกสบายใจหรืออึดอัดกับสิ่งไหน สิ่งเล็ก ๆ เหล่านี้บอกตัวตนเราได้มากกว่าคำอธิบายยาว ๆ จากใครก็ตาม

4. อย่ารีบตัดสินความรู้สึกของตัวเองว่าดีหรือไม่ดี

หลายคนไม่เข้าใจตัวเอง เพราะกลัวความรู้สึกบางอย่าง เช่น ความอิจฉา ความโกรธ ความน้อยใจ หรือความไม่มั่นใจ แล้วพยายามกดมันไว้ ทั้งที่จริง ๆ แล้วทุกความรู้สึกมีเหตุผลของมัน การเข้าใจตัวเองไม่ใช่การบอกว่าเราต้องรู้สึกดีตลอดเวลา แต่คือการยอมรับว่าความรู้สึกเหล่านั้นกำลังบอกอะไรบางอย่างกับเรา ถ้าเราไม่รีบตัดสิน แต่เลือกฟัง เราจะเข้าใจตัวเองมากขึ้นโดยไม่ต้องมีใครมาแปลให้

5. ตั้งคำถามกับตัวเองให้มากกว่าการหาคำตอบที่ถูกใจคนอื่น

แทนที่จะถามว่า “ควรทำอะไรดี” ลองเปลี่ยนเป็น “อะไรเหมาะกับเราที่สุด” แทนที่จะถามว่า “คนอื่นจะคิดยังไง” ลองถามว่า “เราจะอยู่กับการตัดสินใจนี้ได้ไหม” การเข้าใจตัวเองไม่ได้ต้องการคำตอบที่ดูดีในสายตาใคร แต่ต้องการคำตอบที่ทำให้เรานอนหลับได้อย่างสบายใจ ถึงแม้มันอาจไม่ใช่คำตอบที่สมบูรณ์แบบก็ตาม

6. ยอมรับว่าตัวเราในวันนี้ อาจไม่เหมือนตัวเราในวันก่อน

หลายคนสับสนกับตัวเอง เพราะยึดติดกับภาพเดิม ๆ ของตัวเอง เช่น “เมื่อก่อนเราไม่ใช่คนแบบนี้” หรือ “เราน่าจะเป็นคนแบบนั้นมากกว่า” แต่ความจริงคือ คนเรามีสิทธิ์เปลี่ยน มีสิทธิ์เติบโต และมีสิทธิ์ไม่เหมือนเดิม การเข้าใจตัวเอง คือการอนุญาตให้ตัวเองเปลี่ยนแปลง โดยไม่รู้สึกผิดกับอดีตที่เคยเป็น

7. เข้าใจตัวเอง ไม่ได้แปลว่าต้องอธิบายให้ใครเข้าใจเสมอ

บางครั้งเราพยายามเข้าใจตัวเอง เพื่อจะเอาไปอธิบายให้คนอื่นฟัง แต่ความจริงแล้ว เราไม่จำเป็นต้องมีเหตุผลให้ทุกการรู้สึก ไม่จำเป็นต้องอธิบายทุกการตัดสินใจ การเข้าใจตัวเองคือเรื่องระหว่างเรากับตัวเราเอง ถ้าเรารู้ว่าทำไมเราถึงเลือกแบบนี้ นั่นก็เพียงพอแล้ว แม้คนอื่นจะไม่เข้าใจก็ตาม

8. ให้เวลากับตัวเอง โดยไม่เร่งให้ต้อง “รู้จักตัวเองให้ครบ”

การเข้าใจตัวเองไม่ใช่โปรเจกต์ที่ต้องทำให้เสร็จ แต่เป็นกระบวนการที่เปลี่ยนไปตามเวลา ประสบการณ์ และบทเรียนในชีวิต บางช่วงเราอาจเข้าใจตัวเองมากขึ้น บางช่วงอาจสับสนกว่าเดิม และนั่นไม่ใช่ความล้มเหลว มันคือธรรมชาติของการเป็นมนุษย์ ขอแค่เราไม่หยุดฟังตัวเอง และไม่ทิ้งตัวเองไปกลางทางก็พอ

9. สุดท้ายแล้ว การเข้าใจตัวเอง คือการเป็นเพื่อนกับตัวเองให้ได้

เมื่อเราเข้าใจตัวเองมากขึ้น เราจะเลิกโหดกับตัวเอง เลิกเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่น และเลิกคาดหวังกับตัวเองเกินความเป็นจริง เราจะเริ่มพูดกับตัวเองดีขึ้น ให้อภัยตัวเองง่ายขึ้น และอยู่กับตัวเองได้อย่างสบายใจมากขึ้น และนั่นคือจุดที่เราไม่จำเป็นต้องรอให้ใครมาอธิบายเราอีกต่อไป เพราะเราเข้าใจตัวเองแล้วในแบบที่เป็นจริงที่สุด