นักสิทธิมนุษยชน หรือ นักการเมืองในคราบใหม่?

สัปดาห์นี้ เราได้ยินคำว่า “สิทธิมนุษยชน” ถี่ขึ้นในข่าวการเมืองไทย โดยเฉพาะเมื่อมีนักการเมืองบางคนออกมาประกาศตัวเป็น “นักสิทธิมนุษยชนสากล” เรียกร้องให้รัฐบาลไทย “ปกป้องสิทธิมนุษยชนของชาวกัมพูชา” ที่ถูกกล่าวหาว่าถูกกระทำไม่เป็นธรรม

ฟังดูเหมือนเรื่องดี ใครจะไม่อยากเห็นเพื่อนบ้านได้รับความยุติธรรม
แต่ในสายตาคนไทยบางกลุ่ม คำถามก็คือ
“แล้วสิทธิของคนไทยที่อยู่แนวชายแดนล่ะ? ใครจะพูดแทน?”

เสียงที่ข้ามพรมแดนได้ไกลกว่าบ้านตัวเอง สิ่งที่ทำให้คนไทยหลายคนขมวดคิ้ว ไม่ใช่แค่สิ่งที่นักสิทธิมนุษยชนพูด แต่คือ “ทิศทางของเสียง”

เพราะเสียงที่ควรจะดังเพื่อคนในประเทศ กลับดังข้ามพรมแดนไปปกป้องคนอีกฝั่ง

ในพื้นที่ชายแดน ความจริงมันไม่สวยเท่าในเวทีเสวนา
มีคนไทยที่ต้องอยู่กับความไม่แน่นอนทุกวัน  เสียงปืนที่อาจดังขึ้นเมื่อไหร่ก็ได้
ไร่นาที่อยู่ตรงแนวเส้นแบ่งที่ไม่มีใครกล้าลงไปไถ
เด็กที่ต้องหยุดเรียนเพราะโรงเรียนกลายเป็นเขตอพยพชั่วคราว

คนเหล่านี้ไม่เคยออกข่าวสากล ไม่เคยได้คำชื่นชมจากองค์กรสิทธิมนุษยชน
ทั้งที่พวกเขาก็เป็น “มนุษย์” ที่มีสิทธิเท่ากับใครในโลกนี้

สิทธิมนุษยชน หรือ ทุนทางศีลธรรม การเคลื่อนไหวของนักสิทธิมนุษยชนในเมืองใหญ่สะท้อนปรากฏการณ์หนึ่ง 

“สิทธิมนุษยชน” กลายเป็น ทุนทางศีลธรรม ที่ใครพูดได้ก่อน ย่อมได้แต้มทางสังคม

การพูดในนาม “ความยุติธรรมสากล” สร้างภาพลักษณ์ของความดี ความกล้า และความเป็นผู้นำที่มีหัวใจโลก
แต่ในโลกความจริง มันก็เหมือนการถือธงที่มีสองด้าน 
ด้านหนึ่งคืออุดมการณ์ อีกด้านคืออำนาจ

เมื่อสิทธิมนุษยชนถูกพูดโดยคนที่มีเวที มีสื่อ มีกล้อง มันจึงกลายเป็น “แบรนด์” ที่สร้างคุณค่าทางการเมืองได้พอ ๆ กับคะแนนเสียง

ถ้ามองในแง่เจตนา การเรียกร้องให้เคารพสิทธิมนุษยชนไม่ใช่เรื่องผิด

แต่ถ้ามองในแง่จังหวะและบริบท มันอาจ “ไม่เท่ากัน”

นักสิทธิมนุษยชนที่ห่วงสิทธิของคนต่างชาติ แต่เงียบกับสิทธิของคนในประเทศตัวเอง
อาจถูกมองว่าเลือกข้างทางศีลธรรมแบบมีเขตแดน
คล้ายกับการพูดเรื่อง “เสรีภาพ” โดยไม่เหลียวมองคนที่ไม่มีแม้แต่สิทธิจะพูด

ในสังคมไทยที่แผลเรื่องความยุติธรรมยังสดอยู่ การยกเรื่องสิทธิมนุษยชนของประเทศอื่นขึ้นมาพูด อาจฟังดูสูงส่งในต่างประเทศ
แต่ในสายตาคนชายแดน มันคือการละเลยสิทธิมนุษยชนที่ใกล้ตัวที่สุด

นักสิทธิที่แท้...ควรเริ่มจากการฟัง การปกป้องสิทธิไม่ใช่เรื่องของเสียงที่ดังที่สุด

แต่คือ “การฟัง” เสียงที่เบาที่สุด เสียงของคนที่ไม่มีพื้นที่จะพูด

สิทธิมนุษยชนไม่ได้อยู่ในโพเดียมหรือเวทีประชุม
แต่มันอยู่ในบ้านไม้หลังเล็กที่มีคนเฝ้าชายแดนอยู่เงียบ ๆ
อยู่ในมือของแม่ที่กังวลว่าลูกจะได้เรียนต่อไหม
อยู่ในไร่นาที่ไม่รู้ว่าวันไหนจะโดนประกาศเป็น “พื้นที่พิพาท” อีก

สิทธิของมนุษย์...เริ่มที่มนุษย์ใกล้ตัว สุดท้าย คำถามไม่ใช่ว่า “นักสิทธิมนุษยชน(คนไทย) ทำถูกไหมที่ปกป้องสิทธิของชาวกัมพูชา” แต่คือ “เราลืมปกป้องสิทธิของใครไว้ข้างหลังหรือเปล่า?”

สิทธิมนุษยชนไม่ควรมีพรมแดน
แต่ก็ไม่ควรถูกใช้เป็นเครื่องมือให้ใครได้กลายเป็นฮีโร่ทางศีลธรรมในสายตาชาวโลก
เพราะแก่นแท้ของมัน คือการเห็นคนอื่นเป็นมนุษย์เท่ากับตัวเรา 
ไม่ว่าคนนั้นจะอยู่ฝั่งไหนของเส้นแดนก็ตาม.