วัดสระมณี

วัดสระมณีตั้งอยู่ที่บ้านผักตบ เลขที่ 254 หมู่ที่ 2 บ้านผักตบ ตำบลผักตบ อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี สังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 5 ไร่ 2 งาน 86 ตารางวาอาณาเขต ทิศเหนือ ประมาณ 3 เส้น จดทุ่งนา ทิศตะวันออกประมาณ 2.2 เส้น จดลำธารสาธารณะทิศตะวันตก ประมาณ 2.5 เส้น จดหมู่บ้านผักตก ทิศใต้ประมาณ 3.5 เส้น จดถนนสาธารณะ ประวัติการสร้างวัดสระมณี สืบเนื่องมาจากการสร้างหมู่บ้านพักตบ เมื่อ พ.ศ. 2413 โดยชาวบ้านเมืองหนองหารที่มีอาชีพทำนา ชักชวนกันออกมาตั้งหมู่บ้านนาอยู่บนเนินฝั่งขวาของห้วยด่านหัวหน้าชาวนาผู้พาเพื่อนมาตั้งหมู่บ้านชื่อว่านายพันเมือง (นามสกุลไม่ปรากฏ) หรือสมัยนั้นยังไม่มีสัตว์นามสกุล เนื่องจากทางทิศตะวันออกของหมู่บ้านมีหนองน้ำอยู่หนึ่งหนองและหนองน้ำนั้นมีผักตบ (สามหาว) ขึ้นอยู่มากจึงให้ชื่อหมู่บ้านว่า บ้านหนองผักตบ ครั้งต่อมา หมู่บ้านผักตบเจริญเติบโตมาพอสมควรแล้วชาวบ้านจึงพร้อมกันขออนุญาตสร้างวัดขึ้นวัดหนึ่ง ซึ่งเป็นวัดทางพระพุทธศาสนา สังกัดมหานิกาย เพื่อเป็นที่พึ่งทางใจและปฏิบัติธรรมเมื่อมีโอกาสที่จะทำได้ ผู้เฒ่าผู้แก่เล่าให้ฟังว่า สถานที่ตั้งวัดอยู่ทางทิศตะวันออกของหมู่บ้านและมีหนองน้ำอยู่ตะวันออก เล่ากันว่าบริเวณสระน้ำที่ตั้งวัดนั้นเวลาวันดีคืนดีจะมีลูกแก้วมณีโชติลอยขึ้นมาจากริมขอบหนองน้ำนั้น มีสีสันสดใสสวยงามมาก จึงให้นามวัดว่า วัดสระแก้วมณีโชติ หรือสระมณีโชติ โดยมีเจ้าอาวาสรูปแรกว่า พระอธิการบาน พุทธจิตโต เป็นเจ้าอาวาสวัดรูปแรก ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2488 จึงเปลี่ยนชื่อวัดใหม่ว่า วัดสระมณี และวัดนี้มีพระสงฆ์จำพรรษาอยู่ตลอด ส่วนพุทธศาสนิกชน อุบาสก อุบาสิกาก็เข้าวัดทำบุญให้ทานรักษาศีลมิได้ขาด ยึดถือพระไตรรัตน์เป็นที่ตั้งด้วยแรงศรัทธาเป็นอย่างยิ่ง

ส่วนอีกนัยหนึ่งจากข้อความในหนังสือประวัติวัดได้เขียนไว้ว่าวัดสระมณีบ้านผักตบได้สร้างขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2338 ตามคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ แต่ถ้าหากนำมาเทียบดูก็เป็นระยะที่ใกล้เคียงกัน อาจสันนิษฐานได้ว่า วัดสระมณีอาจจะมีอยู่ก่อนก็ได้ แต่อาจเป็นวัดร้าง หรือเพิ่งจะเริ่มสร้างใหม่ในช่วงหลังจากการตั้งหมู่บ้านผักตบ ก็สามารถเป็นได้ทั้ง 2 นัย ดังที่กล่าว

ในเวลาต่อมา พระบาน พุทธจิตโต (เจ้าอาวาสรูปแรก) และชาวบ้านผักตบได้พร้อมใจกันมาบูรณะปฏิสังขรณ์วัด และพัฒนาวัดมาจนถึงปัจจุบันและได้สร้างศาลาการเปรียญสร้างด้วยไม้ขึ้นใน ปี พ.ศ. 2501 และในปี พ.ศ 2504 ได้สร้างอุโบสถขนาดกว้าง 14 เมตรยาว 25 เมตร โดยเจ้าอาวาสรูปที่ 13 พระครูอดุลกัลป์ยานวัตร และสร้างแล้วเสร็จในปี พ. ศ. 2516 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ 2516 เขตวิสุงคามสีมา กว้าง 20 เมตรยาว 30 เมตร ปัจจุบัน วัดสระมณีอยู่ในความปกครองและดูแล โดยเจ้าอาวาสรูปที่ 14 ท่านพระครูสุตวีรคุณาธารดำรงตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดสระมณี รองเจ้าคณะอำเภอหนองหาน เป็นพระนักพัฒนา นักปกครอง มีศีลจริยวัตรที่งดงาม นำความศรัทธา และนำพาชาวบ้านผักตบ และพระพุทธศาสนิกชนที่มีความศรัทธาต่อวัดมณี และพัฒนาวัดและสร้างศรัทธาอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันได้บูรณะสร้างพระอุโบสถหลังเดิม โดยยึดขนาดและความกว้างเดิม แต่เพิ่มรูปแบบให้มั่นคงและมาตรฐานกว่าเดิม ให้ทันและปรับตามยุคสมัย พร้อมทั้งกำแพงแก้วรอบอุโบสถ แต่ยังไม่แล้วเสร็จ(อยู่ในช่วงก่อสร้าง)https://youtu.be/d7cDiMLRh2A