เปิดจดหมายโกษาปานเอ่ยถึง‘ขุนศรีวิสารวาจา’ พร้อมภาพวาดตัวจริงโดยจิตรกรฝรั่งยุคพระนารายณ์

ละคร ‘บุพเพสันนิวาส’ ซึ่งอิงเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ยุคสมเด็จพระนารายณ์ ซึ่งแน่นอนว่าตัวละครหลายคนที่โลดแล่นอย่างมีสีสันนั้นเคยมีตัวตนอยู่จริง

หนึ่งในนั้นก็คือ ‘หมื่นสุนทรเทวา’ ที่สวมบทบาทโดยพระเอกหนุ่มแววตาอบอุ่น อย่าง โป๊บ ธนวรรธน์ โดยในภายหลังจะได้รับการอวยยศเป็น ‘ขุนศรีวิสารวาจา’ หนึ่งใน 3 ราชทูตที่เดินทางไปยังฝรั่งเศส นำโดย ‘ออกพระวิสุทธสุนธร’ ซึ่งรู้จักกันต่อมาในนาม ‘พระยาโกษาธิบดี (ปาน)’ เป็นราชทูต, ออกหลวงกัลยาราชไมตรี เป็นอุปทูต และออกขุนศรีวิสารวาจา เป็นตรีทูต โดยมีผู้ติดตามไปอีกจำนวนหนึ่ง

บันทึกของบาทหลวงเดอ ชัวซีย์ เขียนบันทึกเอาไว้ว่า นอกจากคณะราชทูตประกอบด้วยบุคคล 3 คนคือ ราชทูต อุปทูต และตรีทูตแล้ว ยังมีขุนนางติดตามไปในขบวนด้วยอีก 20 คน ในจำนวนนี้เป็นอักษรเลข 4 คน บรรดาศักดิ์ของขุนนางทั้งคณะคือ ออกพระ 1 คน ออกหลวง 1 คน ออกขุน 2 คน ที่เหลือคือออกหมื่น และยังมีคนรับใช้เดินทางไปด้วยอีก 20 คน

ทั้งหมดได้รับการต้อนรับจากพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 หรือ เลอรัว-โซแลย (le Roi-Soleil) ซึ่งหมายถึง สุริยกษัตริย์ ณ พระราชวังแวร์ซายส์ ใน พ.ศ. 2229 เมื่อเดินทางกลับมา ยังมีจดหมายเขียนถึง “เมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล” เพื่อแสดงความซาบซึ้งใจที่ได้รับความสะดวกสบายระหว่างการพำนักอยู่ที่ประเทศฝรั่งเศสและพรรณาถึงบุญญาธิการของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ตอนท้ายขอให้กรุงศรีอยุธยาและฝรั่งเศสมีสัมพันธไมตรีอันดีต่อกันสืบไป

ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) มีเอกสารสำคัญซึ่งออกพระวิสุทธสุนธร เอ่ยถึงขุนศรีวิสารวาจา หรือหนุ่มโป๊บ ธนวรรธ์ ในเรื่อง โดยเป็นจดหมายที่เขียนถึง ‘เมอร์สิเออร์ เดอ ลายี’ (Monsieur de Lagny) ผู้อำนวยการบริษัทอีสต์อินเดียของฝรั่งเศส เนื้อหากล่าวแสดงความขอบคุณต่อเมอร์สิเออร์ เดอ ลายี และฝากฝังให้ช่วยดูแลนักเรียนไทยในฝรั่งเศสรวมทั้งขอให้เป็นธุระนำเครื่องราชบรรณาการที่เหลืออยู่ส่งมายังกรุงศรีอยุธยา

ข้อความตอนหนึ่ง มีดังนี้ (เขียนตามต้นฉบับการสะกดแบบโบราณ)

หนังสือออกพระวิสุทสุนธร ราชทูต ออกหลวงกัลยาราชไมตรี อุปทูต แลออกขุนศรีวีสารวิจาตรีทูต มาเถีงมูสูลายี ซึงใด้บังคับกุมปนัญีทังปวง ดวยัท่านสำแดงความยีนดีแลนับถือใด้ ให้สำเรจการทังปวงตามพระราชหฤไทยพระมหากระสัตราธีเปนเจ้าอัตโน แลบัดนี้ใด้พบท่าทางอนัจเขียนมาให้ท่าน แจ้งว่ามีน้ำใจยอนัยีนดีตอท่าน

นอกจากนี้ ยังมีการบันทึกภาพของทูตทั้ง 3 ไว้โดยจิตรกรชาวตะวันตก ภาพส่วนหนึ่ง มีดังนี้

วันที่ 14 มีนาคม 2561 - 22:10 น.