เป็นตะคริวบ่อยมากสาเหตุเกิดจากอะไร

ตะคริว เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในนักกีฬาและบ่อยครั้งที่เกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว ในระหว่างการแข่งขัน ทำให้ต้องออกจากการแข่งขันกลางคันเพราะกล้ามเนื้อที่เป็นตะคริว จะมีอาการหดตัวโดยไม่สามารถบังคับด้วยอำนาจจิตใจ (involuntary) ทำให้เกิดอาการปวดเกร็งและขยับไม่ได้

ตะคริวที่อาจเกิดแบ่งได้ 2 ชนิด คือ

          1.  แบบ tonic เป็นชนิดที่พบได้บ่อย  กล้ามเนื้อจะมีการเกร็งอย่างต่อเนื่องในช่วงระยะเวลาหนึ่ง  

          2.  แบบ clonic กล้ามเนื้อจะมีการหดตัวสลับกับการคลายตัวเป็นช่วงสั้น ๆ สลับกันไปอย่างรวดเร็ว

          ถึงแม้ว่า…ตะคริวจะเป็นปัญหาคู่กับการเล่นกีฬามาช้านาน  แต่ถ้าถามถึงสาเหตุของการเกิดตะคริวแล้ว  คงจะมีน้อยคนที่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจน  เพราะโดยประสบการณ์ของนักกีฬา  โค้ช  หรือแพทย์สนาม  ส่วนใหญ่แล้วจะมีความเห็นตรงกันว่า  บ่อยครั้งที่ตะคริวเกิดขึ้นกับนักกีฬาที่มีความสมบูรณ์  มีความพร้อมในการเล่น  โดยที่ไม่มีอาการแสดงที่ผิดปกติให้สังเกตหรือเป็นที่สงสัยมาก่อน  ด้วยเหตุนี้จึงไม่สามารถระบุสาเหตุได้แน่นอน  อย่างไรก็ตามเป็นที่เชื่อกันว่า  ปัจจัยที่จะกล่าวต่อไปนี้อาจเป็นสาเหตุหรือปัจจัยส่งเสริมให้เกิดตะคริวขึ้น ได้แก่

          1.  การขาดเกลือแร่และอิเลคโตรไลด์ (Electrolyte)  ซึ่งเป็นจากการสูญเสียทางเหงื่อ  ระหว่างการเล่นกีฬา

          2.  การเปลี่ยนแปลงของอุณภูมิร่างกายทันที  จากร้อนเป็นเย็น  หรือในทางที่กลับกัน     

          3.  การที่กล้ามเนื้อขาดเลือดหล่อเลี้ยง  ซึ่งอาจเกิดจากการใส่เสื้อผ้าหรืออุปกรณ์ไม่เหมาะสม  เช่น กางเกงกีฬาที่มีขอบขากางเกงรัดมาก  ทำให้เลือดที่ไปเลี้ยงขาและเท้าลดลง  กล้ามเนื้อขาดออกซิเจน  และมีการคั่งของของเสีย  และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในกล้ามเนื้อจึงเกิดตะคริวขึ้น  นอกจากนั้นกล้ามเนื้อที่ถูกใช้งานจะล้า (Over fatigue) ก็มีโอกาสเกิดตะคริวได้ง่าย

          นอกจากปัจจัยเหล่านี้แล้ว  การบาดเจ็บของกล้ามเนื้อระหว่างการเล่นกีฬา  เช่น  ถูกกระแทกโดยตรงที่มัดกล้ามเนื้อ  จะทำให้กล้ามเนื้อมีการหดเกร็งซึ่งทำให้เกิดตะคริวได้ 

การป้องกันตะคริวแบบง่าย ๆ

          - ก่อนออกกำลังกายควรมีการยืดกล้ามเนื้อก่อนทุกครั้ง  อย่าให้ร่างกายขาดน้ำ สังเกตง่าย ๆ คือ ดูสีน้ำปัสสาวะถ้ายังเข้มเหลือง  โอกาสที่คุณลงเล่นกีฬาอะไรก็ตามจะเป็นตะคริวมีสูง

          - อย่าใช้อะไรรัดให้แน่นมากไป  เช่น  ใส่กางเกงขารัดมากไปเลือดไปเลี้ยงไม่เพียงพอ       

          - สูดหายใจเข้าลึก ๆ เพื่อให้ร่างกายได้รับออกซิเจนได้เต็มเม็ดเต็มหน่วย

การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเกิดตะคริว

          เมื่อตะคริวเกิดที่ตำแหน่งใดให้ใช้ของเย็นประคบ  อย่าใช้ของอุ่นหรือร้อน  เพราะจะทำให้กล้ามเนื้อบีบเกร็งมากขึ้น  ให้ยืดกล้ามเนื้อมัดนั้นออกอย่างช้า ๆ ในทางตรงข้ามกับที่มัดหดตัวเห็นได้ง่าย ๆ เช่น  ตะคริวที่น่อง  ให้เหยียดขาออก  ผู้ช่วยค่อย ๆ ยืดกล้ามเนื้อน่องด้วยการค่อย ๆ กระดกเหยียดข้อเท้า (Passive extension)

โดย นพ.อานนท์  วณิชยาธนากร